Op deze pagina leest u meer over de achtergrond van de Zweedse taal.

Naast het Zweeds kent Zweden ook het Sami, de taal van de Samische bevolkingsminderheid, als officiële taal. Ook in Finland is Zweeds een officiële taal. Vooral in West-Finland spreekt men Zweeds.
Op de Finse Ålandseilanden is Zweeds zelfs de enige voertaal. Dit is dan wel het finlandssvenska (Finlandszweeds). En wist u dat zelfs een klein aantal mensen in Estland Zweeds spreekt?

Het Zweeds behoort tot de Noord-Germaanse taalgroep. Dit is ook duidelijk te zien in een etymologisch woordenboek.
Ook tegenwoordig is het Zweeds nauw verwant met het Deens en het Noors. De talen hebben wel een verschillende spelling en verschillende woorden. Wel kunnen Zweden en Noren elkaar goed verstaan. Met Denen hebben de Zweden meer moeite, behalve de mensen die in Skåne (Zuid-Zweden) wonen. Dit deel van het land kent een zwaar Deens-achtig accent.

Het Zweedse alfabet kent behalve de letters die wij in Nederland en België kennen, ook de letters å, ä en ö. In een woordenboek komen woorden met deze beginletters na de 'z'. De puntjes en het rondje op de letter zijn belangrijk voor de uitspraak.

Wat ook belangrijk voor de uitspraak is, is de melodie en intonatie. Het Zweeds kent twee verschillende toonaccenten. Zo kan het woord 'anden' op twee manieren worden uitgesproken en heeft dan ook de betekenis van 'eend' of van 'geest'.

De belangrijkste verschillen met het Nederlands of Vlaams zijn:
- de bepalende vorm van lidwoorden komt achter het zelfstandig naamwoord (huset = het huis)
- de werkwoordsverbuiging blijft hetzelfde (jag talar, vi talar = ik spreek, wij spreken)
- de toonaccenten (verhogingen van de toon)
- de letter 'w' is pas sinds april 2006 een officiële letter (voorheen een variant van de letter 'v').

Ook de Zweedse taal is gegroeid met leenwoorden uit andere talen. Bijvoorbeeld:
- uit het Latijn of Grieks (psykologi = psychologie)
- uit het Duits (fråga = vraag)
- uit het Frans (nivå = niveau)
- uit het Nederlands (schenhelig = scheinheilig)
- uit het Engels (websajt = website).

Soms is het even oppassen geblazen. Een woord als 'strax' is niet ons Nederlandse of Vlaamse woord voor 'straks'. Nee, het betekent juist 'direct, onmiddellijk'!

Ook voor Zweden zelf is het soms oppassen geblazen. Dit geldt namelijk voor dialecten. Zo hebben de dialecten eigen woorden, maar ook eigen fonetische of grammaticale aspecten, zoals het naamval-systeem. Hierdoor is een dialect soms door de Zweden zelf niet te verstaan.
Het Zweeds kent zeker wel 100 dialecten. Deze dialecten worden opgedeeld in zes regio's:
- Norrland (Noorden)
- Svealand (Midden)
- Gotland (eiland ten oosten van Zweden)
- Åland en Finland
- Götaland (Deel rond de grote meren)
- Zuid-Zweden (Skåne, Blekinge en het zuiden van Halland en Småland).

Ook het officiële Zweeds, rikssvenska (Rijkszweeds), is ontstaan uit dialecten rond de grote stad Stockholm. In Finland noemt men dit ook wel het högsvenska (hoogzweeds).
Maar ook het rikssvenska kent vele regionale varianten qua uitspraak. In Zweden is het dan ook heel gebruikelijk dat een omroeper met een accent spreekt.

Een taal groeit voortdurend door. Er ontstaan ook nieuwe dialecten, zoals het Rinkeby- of shobresvenska (Rinkeby-Zweeds). De naam komt van Rinkeby, een buitenwijk van Stockholm. 'Sho bre' betekent 'hej' (hoi). Het Rinkeby-Zweeds is namelijk een dialect dat in de immigrantenwijken van de voorsteden van Stockholm, Göteborg en Malmö door de 2e en 3e generatie immigrantenjongeren uit het Midden-Oosten en Afrika wordt gesproken. Dit dialect, met veel woorden uit de talen van deze werelddelen, noemt men ook wel een 'sociolect'. Met dit woord geeft men aan dat dit dialect vooral door bepaalde groeperingen wordt gesproken. Wie kent bijvoorbeeld de Zweedse film 'Jalla, jalla'? Dit is geen Zweedse woord, maar een Arabische woord dat 'schiet op' betekent.

Bronnen:
www.visitsweden.com (Visit Sweden)
www.wikipedia.nl (Wikipedia encyclopedie)

Copyright 2007: Zweden Kompas, www.zwedenkompas.nl